Phần lớn tập quán không bắt người thuê nhà xem kim lâu, hoang ốc hay tam tai, vì các phép này gắn với người dựng nhà, tức chủ nhà lúc khởi công. Người thuê có thể để ý hướng cửa hợp cung phi khi chọn giữa hai chỗ ngang nhau, và nhiều người thắp nén hương báo khi dọn vào, nhưng không có lệ nào buộc phải chọn nhà thuê theo tuổi.
Điều đáng làm hơn khi thuê nhà là kiểm hợp đồng, tiền cọc, an toàn phòng cháy, điện nước và giấy tờ cư trú. Bài này đặt phần tập quán ngắn gọn ở đầu, rồi dành phần lớn cho những việc thực tế mà người đi thuê, nhất là người trẻ lần đầu ra ở riêng, nên kiểm trước khi chuyển đồ vào.
Những việc người thuê hay hỏi: tập quán có xét tuổi không
Bảng gom các câu hỏi phổ biến của người thuê nhà, phòng trọ, căn hộ:
| Việc | Tập quán có xét tuổi người thuê không | Ghi chú |
|---|---|---|
| Chọn nhà thuê theo kim lâu, hoang ốc, tam tai | Phần lớn không | Các phép này áp cho chủ nhà khi khởi công |
| Chọn hướng cửa phòng, căn hộ thuê theo cung phi | Tuỳ người, không bắt buộc | Chỉ nên dùng khi hai lựa chọn ngang nhau về giá, an toàn, đi lại |
| Ngày chuyển đến | Một số người chọn ngày theo lịch | Khớp với ngày hợp đồng có hiệu lực và ngày nhận bàn giao |
| Thắp hương báo khi dọn vào | Nhiều người làm, giản dị | Hỏi chủ nhà nếu muốn đặt bàn thờ nhỏ; chú ý an toàn lửa |
| Mượn tuổi khi vào nhà thuê | Gần như không ai làm | Không có lễ động thổ nên không đặt ra |
| Thuê mặt bằng mở cửa hàng | Tuổi người thuê được xét khi chọn người mở hàng, nếu có | Xem phần tuổi người mở hàng, khai trương |
| Chủ nhà xây phòng trọ cho thuê | Tuổi chủ nhà được xét khi khởi công | Không liên quan người thuê |
Nói ngắn gọn: nếu bạn thuê nhà, phần tuổi gần như chỉ còn là chuyện chọn hướng và chọn ngày nếu bạn muốn. Không có căn cứ tập quán nào để nói bạn “phạm tuổi” vì thuê một căn phòng.
Hướng hợp tuổi khi chọn nhà thuê: dùng thế nào cho vừa
Một số người thuê nhà muốn chọn hướng cửa hợp cung phi của mình, nhất là khi thuê dài hạn. Cách tra là xác định cung phi theo năm sinh và giới tính, xem mình thuộc nhóm Đông tứ mệnh hay Tây tứ mệnh, rồi so với hướng cửa chính của phòng hoặc căn hộ. Bảng tra chi tiết nằm ở danh mục hướng hợp tuổi của trang.
Với nhà thuê, hướng chỉ nên là tiêu chí sau cùng. Người thuê không thể sửa cửa, đổi bếp, nên một căn phòng sáng, thoáng, an toàn mà lệch hướng vẫn tốt hơn nhiều một căn hợp hướng nhưng bí, ẩm, không có lối thoát hiểm. Nếu muốn, bạn có thể kê giường, bàn làm việc theo hướng hợp tuổi trong phạm vi căn phòng, việc không tốn gì và không cần xin phép chủ nhà.
Ở chung nhiều người, như phòng trọ ghép hay căn hộ chia phòng, mỗi người một cung phi, không thể chọn hướng cho tất cả. Đây là thêm một lý do để coi hướng như sở thích cá nhân, không phải điều kiện thuê nhà.
Kiểm hợp đồng và tiền cọc trước khi dọn vào
Phần lớn tranh chấp giữa người thuê và chủ nhà bắt nguồn từ hợp đồng mơ hồ. Trước khi ký và chuyển tiền cọc:
- Hợp đồng bằng văn bản, ghi rõ hai bên. Tên, số giấy tờ tuỳ thân của chủ nhà và người thuê; nếu người cho thuê không phải chủ nhà, xin xem giấy uỷ quyền.
- Thời hạn, giá thuê, kỳ thanh toán. Giá có thay đổi trong thời hạn thuê không, thay đổi bao nhiêu, báo trước bao lâu.
- Tiền cọc và điều kiện trả cọc. Trường hợp nào được trả đủ, trường hợp nào bị trừ, trả trong bao lâu sau khi trả nhà.
- Điện, nước, dịch vụ. Cách tính tiền điện nước, phí rác, internet, gửi xe; điện nước tính theo đồng hồ riêng hay chia chung.
- Sửa chữa, hư hỏng. Ai sửa khi hỏng thiết bị có sẵn, ai sửa khi người thuê làm hỏng.
- Chấm dứt trước hạn. Báo trước bao lâu, mất cọc trong trường hợp nào.
- Chụp ảnh, quay video hiện trạng. Ghi lại tường, sàn, thiết bị ngày nhận nhà, gửi cho chủ nhà qua tin nhắn để có mốc đối chiếu khi trả nhà.
Không chuyển tiền cọc khi chưa xem nhà tận nơi và chưa gặp người có quyền cho thuê. Các chiêu lừa “cọc giữ chỗ” qua mạng thường nhắm vào người đang cần chỗ ở gấp.
An toàn phòng cháy và điện: kiểm trước khi chọn
Phòng trọ, nhà trọ, chung cư mini là nơi từng xảy ra những vụ cháy nghiêm trọng. Đây là những thứ nên tự kiểm, quan trọng hơn mọi điều về tuổi:
- Lối thoát nạn. Toà nhà có mấy cầu thang, có lối thoát thứ hai không; cửa thoát hiểm có bị khoá, chất đồ không.
- Lồng sắt cửa sổ, ban công. Nếu có khung sắt bảo vệ, phải có ô cửa mở được từ bên trong để thoát khi cần.
- Chỗ để và sạc xe điện. Sạc xe máy điện ở tầng trệt chật kín, ngay lối đi chung là nguy cơ lớn; hỏi rõ chỗ sạc và quy định giờ sạc.
- Thiết bị phòng cháy. Bình chữa cháy ở hành lang, đầu báo khói, đèn thoát hiểm còn hoạt động không.
- Điện trong phòng. Có aptomat riêng không, ổ cắm có cháy xém, dây điện đi nổi có bọc kỹ không.
- Bếp gas. Bình gas đặt ở chỗ thoáng, dây dẫn còn tốt, có van khoá.
Nếu thấy căn phòng giá rẻ mà không có lối thoát thứ hai, cửa sổ bị bịt kín bằng lồng sắt cố định và xe điện sạc ngay dưới cầu thang duy nhất, đó là lý do đủ để tìm chỗ khác, dù hướng có hợp tuổi đến đâu.
Giấy tờ cư trú khi thuê nhà
Theo Luật Cư trú năm 2020, người đến sinh sống tại một chỗ ở hợp pháp ngoài nơi đã đăng ký thường trú, từ 30 ngày trở lên, phải đăng ký tạm trú. Nhà thuê có hợp đồng là chỗ ở hợp pháp. Thủ tục làm tại công an cấp xã nơi có nhà thuê, có thể nộp trực tiếp hoặc qua cổng dịch vụ công; hồ sơ hiện hành nên hỏi tại nơi tiếp nhận.
Đăng ký tạm trú không chỉ là nghĩa vụ. Nó giúp người thuê làm được nhiều việc thường ngày: cho con đi học gần nơi ở, làm một số thủ tục hành chính, chứng minh nơi cư trú khi cần. Nhiều chủ nhà trọ hỗ trợ người thuê làm thủ tục; nếu chủ nhà né tránh, đó là một tín hiệu nên cân nhắc.
Với người nước ngoài thuê nhà, quy định khai báo tạm trú khác và thường do chủ nhà hoặc cơ sở lưu trú thực hiện; nên hỏi rõ trước khi ký hợp đồng.
Phòng trọ chủ nhà mới xây: người thuê có cần lo tuổi chủ nhà không
Một số người thuê băn khoăn khi biết dãy trọ vừa xây năm chủ nhà “phạm tuổi”, lo rằng điều không thuận sẽ ảnh hưởng tới người ở. Theo chính tập quán, kim lâu, hoang ốc, tam tai là chuyện của người dựng nhà; ngay cả trong cách hiểu dân gian, những điều kiêng ấy được nói là ảnh hưởng tới gia chủ và gia đình gia chủ, không phải tới người thuê. Người thuê không cần tra tuổi chủ nhà.
Điều người thuê nên lo về một dãy trọ mới xây là chất lượng thật: tường đã khô chưa, có mùi sơn nồng không, hệ thống điện có được thi công đúng không, toà nhà có được nghiệm thu phòng cháy không. Nhà trọ nhiều tầng, chung cư mini xây vội để kịp cho thuê từng là nơi xảy ra sự cố. Hỏi chủ nhà về giấy phép xây dựng và thiết bị phòng cháy là câu hỏi chính đáng, và câu trả lời rõ ràng là dấu hiệu của một chủ nhà làm ăn đàng hoàng.
Khi trả nhà: kết thúc gọn để lấy lại cọc
Tập quán nói nhiều về ngày dọn vào mà ít nói về ngày dọn đi, nhưng với người thuê, ngày trả nhà mới là lúc dễ phát sinh mâu thuẫn. Báo trước đúng thời hạn trong hợp đồng, dọn dẹp sạch sẽ, gỡ những gì mình đã lắp thêm nếu hợp đồng yêu cầu khôi phục hiện trạng, và hẹn chủ nhà cùng kiểm tra.
Đem ảnh, video chụp ngày nhận nhà ra đối chiếu với hiện trạng lúc trả. Hao mòn tự nhiên, như sơn bạc màu theo thời gian, thường không phải lý do trừ cọc; hư hỏng do sử dụng sai thì người thuê chịu theo thoả thuận. Thanh toán dứt điểm tiền điện nước kỳ cuối, nhận lại cọc hoặc biên nhận hẹn ngày trả cọc. Nếu đã đăng ký tạm trú, nhớ hỏi thủ tục khi chuyển đi để giấy tờ cư trú ở nơi mới được làm suôn sẻ.
Nếu bạn vẫn muốn giữ nếp khi về nhà thuê
Thắp nén hương báo. Nhiều người thuê đặt một bàn thờ nhỏ hoặc chỉ thắp nén hương khi dọn vào. Hỏi chủ nhà trước, đặt hương ở chỗ không gần rèm, giấy, và không để lửa cháy khi ra ngoài.
Nấu bữa cơm đầu tiên. Bữa cơm đầu tiên ở chỗ mới, mời bạn cùng phòng hay người thân, là cách giữ nếp nhập trạch mà không cần tuổi hay lễ.
Kê giường, bàn theo hướng hợp tuổi. Trong phạm vi phòng, kê đầu giường, bàn làm việc theo hướng tốt của cung phi nếu không ảnh hưởng lối đi và ánh sáng.
Chào hỏi chủ nhà và hàng xóm. Một lời chào khi dọn đến giúp người thuê có người hỗ trợ khi có việc gấp, quan trọng với người ở một mình.
Giữ mọi thứ ở mức nhỏ gọn. Nhà thuê không phải nơi để bày lễ lớn: không gian chật, nhiều người ở chung, chủ nhà có thể không thoải mái. Một nén hương, một bữa cơm, một lời chào là trọn ý của tục về nhà mới, và không làm phiền ai.
Câu hỏi thường gặp
Thuê nhà năm tam tai có sao không?
Tam tai thuộc nhóm điều kiêng thường được xét khi khởi công làm nhà, cưới hỏi, không phải khi thuê nhà. Phần lớn tập quán không yêu cầu người thuê xem tam tai. Nếu bạn để ý, có thể chọn ngày chuyển đến theo lịch, nhưng không cần hoãn việc thuê nhà.
Có nên chọn phòng trọ theo hướng hợp tuổi không?
Chỉ nên dùng hướng khi hai phòng ngang nhau về giá, an toàn, ánh sáng và đường đi làm. Người thuê không sửa được nhà, nên một phòng thoáng, có lối thoát hiểm tốt luôn đáng chọn hơn phòng hợp hướng mà bí, ẩm. Trong phòng có thể kê giường theo hướng hợp tuổi.
Thuê nhà dài hạn rồi sửa sang lại có cần xem tuổi không?
Người thuê sửa nhỏ như sơn, thay rèm, lắp kệ thì không xét tuổi. Sửa lớn phải được chủ nhà đồng ý bằng văn bản, và nếu tập quán có xét thì xét theo chủ nhà. Nên ghi rõ trong hợp đồng ai chịu chi phí và khi trả nhà có phải khôi phục hiện trạng không.
Ở ghép nhiều người thì xem tuổi ai?
Ở ghép thì không có gia chủ theo nghĩa tập quán, mỗi người một cung phi, một năm sinh. Không ai cần xem tuổi để vào ở. Mỗi người có thể tự kê giường, bàn trong góc của mình theo sở thích. Điều cần thống nhất là chia tiền, giờ giấc và nội quy chung.
Thuê mặt bằng kinh doanh thì tuổi ai quan trọng?
Khi thuê mặt bằng để mở cửa hàng, nếu có xét tuổi thì xét theo người thuê, tức chủ cửa hàng, ở phần chọn người mở hàng và ngày khai trương. Tuổi chủ mặt bằng không liên quan. Điều quan trọng hơn là hợp đồng thuê đủ dài, điều kiện tăng giá rõ ràng và giấy phép kinh doanh làm được tại địa chỉ đó.
Có cần làm lễ nhập trạch ở nhà thuê không?
Không bắt buộc. Nhiều người chỉ thắp nén hương báo khi dọn vào, nhiều người không làm gì. Nếu muốn làm lễ, giữ giản dị, hỏi chủ nhà trước và tuyệt đối không đốt vàng mã trong phòng hay hành lang, nhất là ở chung cư mini, nhà trọ nhiều tầng.