Tết Đinh Mùi 2027 (mùng 1 rơi vào ngày 06/02/2027), người xông đất thường được chọn theo tam hợp hoặc lục hợp với tuổi gia chủ, đồng thời tránh tuổi Sửu vì Sửu xung với năm Mùi và tránh can Quý vì Quý xung với can Đinh của năm. Bảng dưới áp quy tắc đó cho cả 12 tuổi gia chủ, kèm năm sinh gợi ý từ 1967 đến 2004.
Xông đất, còn gọi xông nhà, là tục người đầu tiên bước vào nhà sau giao thừa được coi là mở đầu cho cả năm của gia đình. Tục này mang ý chúc lành nhiều hơn ý kiêng kỵ. Quà mang theo khi đi xông đất có bài riêng; ở đây chỉ bàn tuổi người xông và những điều thực tế quanh việc nhờ người.
Ba quy tắc tạo nên bảng
Quy tắc thứ nhất là hợp với tuổi gia chủ. Tam hợp chia mười hai con giáp thành bốn nhóm: Thân, Tý, Thìn; Dần, Ngọ, Tuất; Hợi, Mão, Mùi; Tỵ, Dậu, Sửu. Lục hợp ghép thành sáu cặp: Tý với Sửu, Dần với Hợi, Mão với Tuất, Thìn với Dậu, Tỵ với Thân, Ngọ với Mùi. Người xông đất thuộc tam hợp hoặc lục hợp của gia chủ được coi là đẹp nhất.
Quy tắc thứ hai là không xung với năm. Năm 2027 là năm Mùi; chi đối xung với Mùi là Sửu, nên người tuổi Sửu thường không được mời xông đất năm này, kể cả khi họ thuộc tam hợp của gia chủ. Về thiên can, Đinh xung Quý, nên người sinh năm can Quý như 1973, 1983, 1993, 2003 cũng được loại khỏi bảng. Ngược lại, can Nhâm hợp với can Đinh, nên các năm 1972, 1982, 1992, 2002 có trong bảng được nhiều người ưu tiên.
Quy tắc thứ ba, mềm hơn, là mệnh nạp âm. Năm Đinh Mùi mệnh Thiên Hà Thuỷ; một số nhà thích người xông đất mệnh Kim (Kim sinh Thuỷ) hoặc mệnh Thuỷ, Mộc. Quy tắc này có nhiều cách hiểu nên bảng không lọc theo nó; nếu gia đình bạn để ý, có thể tra mệnh của từng năm sinh ở danh mục năm sinh mệnh gì.
Bảng tuổi xông đất Tết 2027 theo tuổi gia chủ
Cột năm sinh gợi ý giới hạn trong khoảng 1967–2004, lứa tuổi thường được nhờ xông đất. Năm sinh can Quý đã được loại.
| Tuổi gia chủ | Con giáp hợp (đã bỏ Sửu) | Năm sinh gợi ý | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Gia chủ tuổi Tý | Thân, Thìn | 1968, 1976, 1980, 1988, 1992, 2000, 2004 | lục hợp Sửu bị loại vì Sửu xung năm Mùi |
| Gia chủ tuổi Sửu | Tỵ, Dậu, Tý | 1969, 1972, 1977, 1981, 1984, 1989, 1996, 2001 | gia chủ tuổi Sửu xung năm Mùi, nhiều nhà rất coi trọng người xông đất năm này |
| Gia chủ tuổi Dần | Ngọ, Tuất, Hợi | 1970, 1971, 1978, 1982, 1990, 1994, 1995, 2002 | — |
| Gia chủ tuổi Mão | Hợi, Mùi, Tuất | 1967, 1970, 1971, 1979, 1982, 1991, 1994, 1995 | gia chủ đang năm cuối tam tai |
| Gia chủ tuổi Thìn | Thân, Tý, Dậu | 1968, 1969, 1972, 1980, 1981, 1984, 1992, 1996, 2004 | — |
| Gia chủ tuổi Tỵ | Dậu, Thân | 1968, 1969, 1980, 1981, 1992, 2004 | — |
| Gia chủ tuổi Ngọ | Dần, Tuất, Mùi | 1967, 1970, 1974, 1979, 1982, 1986, 1991, 1994, 1998 | — |
| Gia chủ tuổi Mùi | Hợi, Mão, Ngọ | 1971, 1975, 1978, 1987, 1990, 1995, 1999, 2002 | năm tuổi của gia chủ; Hợi, Mão đang tam tai, có nhà ưu tiên tuổi Ngọ |
| Gia chủ tuổi Thân | Tý, Thìn, Tỵ | 1972, 1976, 1977, 1984, 1988, 1989, 1996, 2000, 2001 | — |
| Gia chủ tuổi Dậu | Tỵ, Thìn | 1976, 1977, 1988, 1989, 2000, 2001 | — |
| Gia chủ tuổi Tuất | Dần, Ngọ, Mão | 1974, 1975, 1978, 1986, 1987, 1990, 1998, 1999, 2002 | Tuất hình Mùi theo một số sách, có nhà để ý thêm |
| Gia chủ tuổi Hợi | Mão, Mùi, Dần | 1967, 1974, 1975, 1979, 1986, 1987, 1991, 1998, 1999 | gia chủ đang năm cuối tam tai |
Tuổi gia chủ tính theo người chủ hộ, thường là người chồng hoặc người lớn tuổi nhất trong nhà. Nhà có ông bà ở cùng thì nhiều gia đình lấy tuổi ông hoặc bà; nhà vợ chồng trẻ ra ở riêng thì lấy tuổi người chồng. Nếu hai vợ chồng thuộc hai nhóm khác nhau, chọn người hợp với một trong hai là đủ.
Bảng không bao gồm trẻ em. Nhiều nhà thích nhờ một em bé xông đất vì trẻ con vui vẻ, hồn nhiên; nếu vậy, tra năm sinh của bé theo đúng quy tắc trên.
Ngoài tuổi, chọn người xông đất theo gì
Tính tình vui vẻ, xởi lởi. Đây là điều người xưa coi trọng nhất, có khi hơn cả tuổi. Một người hợp tuổi mà hay than thở hoặc đang căng thẳng thì không đúng tinh thần mở đầu năm mới.
Đang khoẻ mạnh, không có việc buồn. Tập quán thường tránh nhờ người đang ốm hoặc đang có tang trong năm. Đây cũng là sự tế nhị với chính họ: người đang để tang thường không đi chúc Tết nhà khác những ngày đầu năm.
Sắp xếp được giờ đến. Người xông đất nên đến sớm, thường trong buổi sáng mùng 1, trước khách khác. Nhờ người ở quá xa hoặc bận đi chúc Tết nhà mình thì dễ lỡ hẹn. Nên hẹn giờ trước và có phương án phòng khi người đó đến muộn.
Không ở quá lâu. Tập quán nói người xông đất ghé thăm, chúc Tết, uống chén trà rồi về, khoảng mười lăm đến ba mươi phút, để may mắn “không bị giữ lại”. Hiểu theo lẽ thường thì đó là phép lịch sự sáng mùng 1, khi người được nhờ còn phải về lo Tết nhà mình.
Báo trước, đừng để người ta bất ngờ. Người được nhờ xông đất thường cảm thấy có trách nhiệm. Nói rõ là nhờ vui, không đặt nặng chuyện cả năm của gia đình lên vai họ.
Không tìm được người hợp tuổi: những cách làm gọn
Ở thành phố, nhất là chung cư, nhiều gia đình không có người thân đúng tuổi ở gần. Tập quán vẫn có lối:
- Gia chủ tự xông đất. Trước giao thừa, gia chủ ra khỏi nhà; sau giao thừa, chính gia chủ là người đầu tiên bước vào. Đây là cách phổ biến và được chấp nhận rộng rãi.
- Nhờ một thành viên trong nhà hợp tuổi. Con hoặc cháu đang ở cùng mà có tuổi hợp, sau giao thừa ra ngoài rồi bước vào trước tiên.
- Chọn người chỉ cần không xung. Nếu không có người tam hợp, lục hợp, chọn người không xung với tuổi gia chủ và không phải tuổi Sửu là đủ ở phần lớn nơi.
- Đặt sự vui vẻ lên trước. Một người bạn thân, tính tình vui, đến chúc Tết đầu tiên vẫn mang đúng tinh thần của tục xông đất, dù tuổi không nằm trong bảng.
Chỗ không nên làm là đóng cửa từ chối người đến sớm vì sợ “không hợp tuổi”, hoặc trách người đã vô tình xông nhà khi chưa được nhờ. Năm mới bắt đầu bằng một lời từ chối hay một câu trách thì đi ngược hẳn ý nghĩa của tục.
Một vài trường hợp đặc biệt trong năm 2027
Gia chủ tuổi Mùi gặp năm tuổi, đồng thời Hợi, Mão, Mùi đang ở năm cuối tam tai. Nhiều nhà tuổi Mùi vì thế chọn người tuổi Ngọ (lục hợp) thay cho Hợi, Mão. Người sinh 1978, 1990, 2002 tuổi Ngọ nằm trong bảng; riêng năm 2002 là Nhâm Ngọ, can Nhâm lại hợp Đinh của năm.
Gia chủ tuổi Sửu xung với năm Mùi, nên năm 2027 nhiều nhà tuổi Sửu chọn người xông đất kỹ hơn thường lệ, ưu tiên tuổi Tỵ, Dậu, Tý. Gia chủ tuổi Tý vốn có lục hợp là Sửu, nhưng năm này Sửu bị loại, chỉ còn hai tuổi tam hợp Thân, Thìn.
Nhà mới chuyển đến chưa quen láng giềng, hoặc người già sống một mình, không nên vì tìm người xông đất mà căng thẳng. Một cuộc gọi chúc Tết từ con cháu ở xa ngay sau giao thừa không thay được tục xông đất, nhưng là cách mở năm mới mà người lớn tuổi thường quý hơn mọi quy tắc về tuổi.
Ba gia đình, ba cách chọn cho Tết 2027
Gia chủ sinh 1978, tuổi Ngọ, có ông bà ở cùng. Ông sinh 1950 tuổi Dần, cùng nhóm tam hợp với con trai. Nhà lấy tuổi gia chủ là người con trai: tuổi hợp là Dần, Tuất (tam hợp) và Mùi (lục hợp). Trong bảng, người sinh 1982 Nhâm Tuất vừa tam hợp vừa có can Nhâm hợp với Đinh; một người em họ sinh năm 1982 là lựa chọn đẹp theo tập quán.
Vợ chồng trẻ sinh 1995 và 1996 ở chung cư. Người chồng sinh 1995 tuổi Hợi, đang năm cuối tam tai. Tuổi hợp là Mão, Mùi và Dần. Ở chung cư khó tìm người thân, nhiều cặp chọn tự xông đất: người chồng ra hành lang trước giao thừa, sau giao thừa bước vào trước. Cách này được chấp nhận rộng rãi và không phải nhờ ai.
Gia chủ sinh 1985, tuổi Sửu, xung với năm Mùi. Năm 2027 gia chủ tuổi Sửu thường được người lớn nhắc chọn người xông đất kỹ hơn. Tuổi hợp là Tỵ, Dậu (tam hợp) và Tý (lục hợp); bảng gợi ý những năm sinh như 1977 Đinh Tỵ, 1981 Tân Dậu, 1984 Giáp Tý. Nếu không quen ai đúng tuổi, gia chủ tự xông đất vẫn là lối gọn nhất.
Gia chủ chuẩn bị gì để người xông đất thoải mái
Người được nhờ xông đất là khách quý của buổi sáng đầu năm. Một vài chuẩn bị nhỏ giúp buổi gặp nhẹ nhàng cho cả hai bên:
- Nhờ sớm, nói rõ. Hỏi ý từ trước Tết vài tuần, nói rõ giờ dự kiến và nhờ vì quý mến chứ không phải vì “cả năm trông vào bạn”.
- Mở cửa, dọn lối vào gọn gàng. Cổng, cửa, sân trước sạch sẽ là phần chuẩn bị Tết của mọi nhà, cũng là phép lịch sự với người đến đầu tiên.
- Chuẩn bị trà, bánh và phong bao lì xì nhỏ. Lì xì cảm ơn người xông đất và các bé đi cùng là nếp quen; không có mức nào là chuẩn.
- Không giữ khách quá lâu. Người xông đất còn về chúc Tết gia đình mình. Mười lăm đến ba mươi phút là vừa.
- Gọi cảm ơn sau Tết. Một lời cảm ơn hoặc lời mời bữa cơm sau Tết giữ được tình thân, quan trọng hơn mọi kết quả về tuổi.
Những điều trên nghe đơn giản, nhưng chính chúng làm nên cái “vía” tốt mà tục xông đất muốn gửi gắm: một buổi sáng đầu năm có khách quý, có lời chúc, không ai phải gượng ép.
Câu hỏi thường gặp
Người tuổi Sửu có đi xông đất được năm 2027 không?
Theo cách xét phổ biến, Sửu xung với Mùi nên người tuổi Sửu thường không được mời xông đất Tết Đinh Mùi. Đây là quy ước chọn người đầu năm, không có nghĩa người tuổi Sửu gặp điều xấu. Người tuổi Sửu vẫn đi chúc Tết bình thường, chỉ nên đến sau người đã được nhà đó nhờ xông đất.
Xông đất tính theo tuổi chồng hay tuổi vợ?
Phần lớn gia đình lấy tuổi người chủ hộ, thường là người chồng hoặc người lớn tuổi nhất trong nhà. Nếu hai vợ chồng khác nhóm tam hợp, chọn người xông đất hợp với một trong hai là được, ưu tiên không xung với ai. Nhà nào có lệ riêng thì theo lệ của nhà.
Trẻ con có xông đất được không?
Được, nhiều nhà còn thích nhờ trẻ em vì trẻ vui vẻ, hồn nhiên. Tra năm sinh của bé theo quy tắc tam hợp, lục hợp với tuổi gia chủ và tránh tuổi Sửu như với người lớn. Trẻ sinh năm 2020 Canh Tý hay 2016 Bính Thân là ví dụ hợp gia chủ tuổi Thìn.
Ở chung cư thì xông đất thế nào?
Tục vẫn như ở nhà đất, chỉ là cửa căn hộ thay cho cổng nhà. Gia chủ có thể tự xông đất bằng cách ra hành lang trước giao thừa rồi bước vào sau. Khi nhờ người, hẹn giờ cụ thể vì thang máy chung cư sáng mùng 1 có thể đông, và báo bảo vệ toà nhà nếu khách là người ngoài.
Người xông đất có nhất thiết phải mang quà không?
Không bắt buộc. Tập quán thường mang theo một món nhỏ mang ý chúc lành và lì xì cho trẻ nhỏ trong nhà, nhưng tinh thần chính là lời chúc. Gia chủ cũng thường chuẩn bị phong bao lì xì nhỏ để cảm ơn người xông đất.
Năm 2027 có cần xem giờ xông đất không?
Một số nhà xem giờ hoàng đạo cho việc xông đất, việc này thuộc phần chọn ngày giờ. Phần lớn gia đình chỉ cần người xông đất đến sớm trong buổi sáng mùng 1, trước các khách khác. Nếu người được nhờ đến muộn, gia chủ có thể tự xông đất trước.