Chọn cây làm quà theo tuổi người nhận, cách phổ biến là tra mệnh nạp âm từ năm sinh của họ rồi chọn màu hoa, màu lá hoặc màu chậu hợp mệnh: Kim chuộng trắng, vàng; Mộc chuộng xanh; Thuỷ chuộng trắng, xanh dương; Hoả chuộng đỏ, hồng, xanh lá; Thổ chuộng vàng, nâu, đỏ cam. Sau đó chọn loài theo dịp: tân gia hay chọn kim tiền, phát tài; khai trương chọn lan hồ điệp, kim ngân; mừng thọ chọn tùng la hán, bonsai dáng cổ thụ.
Món quà cây sống được bao lâu ở nhà người nhận mới là điều họ nhớ. Một chậu lan đẹp tặng người lớn tuổi không quen chăm, hay một cây cao quá trần căn hộ, có thể thành gánh nặng. Bài này gợi ý cây theo dịp và theo mệnh, liệt kê những món nhiều người ngại nhận, và nhắc phần hay bị quên: chậu, đĩa lót, cách chăm và lời chúc.
Bắt đầu từ năm sinh của người nhận
Mệnh dùng để chọn quà là mệnh nạp âm, tra theo năm sinh âm lịch, không cần ngày giờ. Ví dụ người sinh năm 1985 là Ất Sửu, mệnh Hải Trung Kim; năm 1990 là Canh Ngọ, mệnh Lộ Bàng Thổ; năm 1996 là Bính Tý, mệnh Giản Hạ Thuỷ. Người sinh tháng 1, tháng 2 dương lịch cần xem sinh trước hay sau Tết, vì trước Tết vẫn thuộc năm âm lịch cũ.
Khi không biết năm sinh người nhận, đừng ngại hỏi khéo qua người quen, hoặc chọn cây trung tính, lá xanh, chậu màu trắng ngà hay gỗ nhạt; những lựa chọn này không "khắc" mệnh nào một cách rõ rệt theo quan niệm. Quà cho doanh nghiệp, cửa hàng thì nhiều người chọn theo mệnh của người chủ, hoặc theo màu nhận diện của thương hiệu.
Một số người còn chọn theo con giáp của người nhận: tặng người tuổi Thìn một chậu cây dáng rồng uốn, tặng người tuổi Ngọ chậu cây có tiểu cảnh ngựa gốm nhỏ, hay chọn linh vật thuộc nhóm tam hợp của tuổi đó đặt kèm chậu. Cách này vui và gần gũi, nhưng nên giữ chi tiết trang trí ở mức nhỏ để cây vẫn là món chính, và tránh những tượng to, nặng làm chậu khó di chuyển.
Cũng nên nhớ rằng nhiều người nhận không để ý tới mệnh. Với họ, một cây khoẻ, đẹp, dễ chăm là đủ. Màu hợp mệnh lúc ấy là phần ý tứ thêm của người tặng; nếu người nhận để ý, họ sẽ thấy được sự chu đáo, nếu không, món quà vẫn trọn vẹn.
Gợi ý cây theo dịp và theo mệnh người nhận
Bảng dưới gợi ý theo dịp tặng; cột cuối nói cách "chỉnh" theo mệnh bằng màu hoa hoặc màu chậu, để không phải đổi loài cây.
| Dịp | Ý mong muốn | Cây thường chọn | Chỉnh theo mệnh |
|---|---|---|---|
| Tân gia | Nhà mới yên ổn, sung túc | Kim tiền, phát tài, lưỡi hổ, trầu bà | Kim: chậu trắng; Thổ: gốm nâu; Hoả: chậu đỏ đất nung |
| Khai trương | Buôn bán thuận, khách đông | Lan hồ điệp, kim ngân, phát lộc, vạn lộc | Lan trắng cho Kim, Thuỷ; lan vàng cho Thổ; vạn lộc đỏ cho Hoả |
| Mừng thọ | Sống lâu, khoẻ mạnh | Tùng la hán, bonsai sanh, cây lộc vừng chậu | Chậu gốm men nâu, xanh ngọc tuỳ mệnh |
| Thăng chức, nhận việc mới | Vững vàng, phát triển | Kim ngân, cau tiểu trâm, cây để bàn nhỏ | Theo màu mệnh, cỡ vừa bàn làm việc |
| Chúc Tết | Năm mới đủ đầy | Quất nhỏ, lan, cúc, vạn lộc | Hoa vàng cho Thổ, Kim; hoa đỏ cho Hoả |
| Sinh nhật bạn trẻ | Vui, gần gũi | Sen đá, cây thuỷ canh, chậu mini | Màu chậu theo mệnh, kèm hướng dẫn chăm |
Nếu người nhận có nhà hướng nắng, ban công rộng, có thể tặng cây ưa nắng như hoa giấy, mai chiếu thuỷ; nếu ở căn hộ kín, văn phòng máy lạnh, chọn nhóm chịu bóng như kim tiền, lưỡi hổ, trầu bà. Hỏi khéo về chỗ đặt trước khi mua là cách chắc nhất để cây sống lâu.
Cây quà tặng phổ biến và điều nên biết trước khi tặng
Kim tiền. Tên đẹp, dễ sống, chịu hạn, gần như là quà tân gia, khai trương mặc định. Không hợp nhà có trẻ hay nhai lá vì nhựa gây kích ứng.
Phát tài, phát lộc. Phát tài thân gỗ lá dài, phát lộc là những đốt trúc trồng nước hoặc tạo hình tháp. Phát lộc thuỷ canh cần thay nước định kỳ, nên kèm lời dặn cho người nhận.
Lan hồ điệp. Sang trọng, đủ màu để chọn theo mệnh, hoa giữ được vài tuần đến vài tháng tuỳ điều kiện. Sau khi tàn, nhiều người không biết chăm cho ra hoa lại; một tấm thẻ hướng dẫn nhỏ rất có ích.
Tùng la hán, bonsai. Chậm lớn, dáng cổ thụ, hợp mừng thọ, tặng người lớn tuổi thích cây. Bonsai cần nắng và tưới đều; tặng người không có sân hay ban công nắng thì cây sẽ suy.
Kim ngân. Thân bện, lá xoè như bàn tay, hay dùng khai trương. Chịu bóng khá, sợ úng; chậu phải có lỗ thoát.
Sen đá, xương rồng mini. Hợp bạn trẻ, giá vừa phải, nhiều màu. Cần nắng, đặt trong phòng tối sẽ vươn dài, nhũn; xương rồng có gai, có người ngại nhận.
Những món nhiều người ngại nhận
Có những món quà cây đẹp nhưng dễ làm người nhận khó xử, vì quan niệm hoặc vì thực tế:
- Hoa cúc trắng, bó hoa toàn màu trắng: ở nhiều nơi gợi tang lễ; tặng người lớn tuổi nên tránh.
- Cây có gai lớn: một số người kiêng cây gai trong nhà; nhà có trẻ nhỏ cũng ngại vì nguy hiểm.
- Cây độc với trẻ nhỏ, thú nuôi: nhà nuôi mèo không nên nhận hoa ly; nhà có chó tránh vạn tuế; nhà có trẻ nhỏ tránh trúc đào, vạn niên thanh.
- Cây quá to: căn hộ nhỏ không có chỗ, người nhận phải loay hoay vận chuyển, khiêng lên tầng.
- Cây cần chăm kỹ cho người không có thời gian: bonsai, cây ăn quả trong chậu, hoa theo mùa khó giữ.
- Hoa nhiều phấn, mùi nồng: người dị ứng, phụ nữ đang mang thai nhạy mùi có thể khó chịu.
- Cây trồng đất mang vào phòng bệnh: nhiều bệnh viện không khuyến khích, nhất là khu bệnh nhân suy giảm miễn dịch; thăm người ốm nên hỏi trước.
Khi phân vân, câu hỏi tốt nhất vẫn là: người nhận đặt cây ở đâu, ai chăm, nhà có trẻ nhỏ hay thú nuôi không. Ba câu trả lời đó loại được gần hết những món quà dễ gây khó xử.
Chậu, đĩa lót, thẻ chăm và lời chúc
Chậu là chỗ dễ thể hiện mệnh nhất. Chậu gốm men nâu, vàng đất mang hành Thổ; chậu sứ trắng, chậu kim loại mang hành Kim; chậu thuỷ tinh, chậu men đen, xanh dương mang hành Thuỷ; chậu gỗ, chậu men xanh lá mang hành Mộc; chậu đất nung đỏ, chậu men đỏ mang hành Hoả. Người tặng có thể giữ loài cây dễ sống, chỉ đổi chậu theo mệnh người nhận.
Về thực tế, chậu phải có lỗ thoát nước và đĩa lót; chậu đẹp kín đáy chỉ nên làm vỏ bọc bên ngoài chậu nhựa. Kèm một tấm thẻ nhỏ ghi tên cây, cần nắng hay chịu bóng, bao lâu tưới một lần, có độc với thú nuôi không. Người nhận sẽ quý tấm thẻ này hơn bạn nghĩ, vì phần lớn cây quà tặng chết do không ai biết cách chăm.
Lời chúc nên nói về mong muốn chứ đừng hứa hẹn, kiểu "chúc nhà mới luôn ấm áp, cây xanh như những ngày vui" thay vì "cây này sẽ mang tiền về". Với doanh nghiệp, dải ruy băng ghi lời chúc ngắn, tên người tặng là đủ. Muốn xem các mẫu chậu cảnh, tiểu cảnh theo màu và chất liệu có mô tả rõ ràng, có thể tham khảo vatphamphongthuy.com.
Tặng cây cho doanh nghiệp, cửa hàng ngày khai trương
Ngày khai trương, cửa hàng thường nhận rất nhiều kệ hoa, lẵng hoa, đa số tàn sau vài ngày. Một chậu cây sống lâu đặt ở quầy hay sảnh sẽ còn ở đó nhiều tháng, nhắc chủ cửa hàng nhớ tới người tặng. Vì vậy cây khai trương đáng chọn kỹ: hợp mệnh chủ cửa hàng theo màu, và quan trọng hơn là hợp mặt bằng.
Cửa hàng mặt phố có nắng có thể đặt cây ưa sáng; văn phòng trong toà nhà, phòng máy lạnh cả ngày nên chọn kim tiền, kim ngân, phát tài, lưỡi hổ. Kích thước cây vừa với sảnh, không chắn lối đi, cửa thoát hiểm, quầy thu ngân. Với tiệm nhỏ, một chậu để bàn đặt cạnh quầy có khi được dùng lâu hơn một cây cao mét rưỡi phải đẩy vào góc kho.
Một số người chọn cây theo ngũ hành của ngành nghề, ví dụ ngành liên quan nước, vận tải chọn chậu màu xanh dương, đen; ngành ăn uống, bếp nướng chọn màu đỏ, cam; ngành vàng bạc chọn trắng, vàng. Cách này không phổ biến bằng chọn theo mệnh chủ, nhưng cũng là một ý tứ để lời chúc có duyên hơn.
Chọn một chậu cây làm quà trong năm bước
Gộp lại, một trình tự đơn giản để chọn quà cây vừa hợp ý nghĩa vừa sống lâu:
- Xác định dịp và người nhận: tân gia, khai trương, mừng thọ hay chúc Tết; người nhận trẻ hay lớn tuổi, có thời gian chăm không.
- Hỏi khéo chỗ đặt: có nắng không, phòng máy lạnh hay ban công, nhà có trẻ nhỏ, thú nuôi không.
- Chọn loài theo chỗ đặt và theo dịp, loại bỏ cây độc, cây gai nếu cần.
- Tra mệnh nạp âm của người nhận và chọn màu hoa hoặc màu chậu theo mệnh; không biết năm sinh thì chọn màu trung tính.
- Thêm đĩa lót, thẻ hướng dẫn chăm và lời chúc ngắn gọn, không hứa hẹn; chở cây cẩn thận, tránh gãy lá, đổ đất.
Một chậu cây được chọn theo trình tự này thường sống được lâu, và mỗi lần người nhận tưới cây là một lần họ nhớ tới tấm lòng của người tặng. Đó là ý nghĩa đẹp nhất của quà cây theo quan niệm.
Câu hỏi thường gặp
Tặng cây cho sếp nên chọn loại nào?
Thường chọn cây để bàn hoặc cây sảnh cỡ vừa, dễ chăm như kim ngân, kim tiền, lan hồ điệp, màu hợp mệnh của sếp nếu biết năm sinh. Tránh cây quá to, quá đắt khiến người nhận ngại; kèm lời chúc ngắn về công việc là đủ.
Có nên tặng cây xương rồng làm quà sinh nhật không?
Với bạn trẻ thích cây mini, chậu xương rồng, sen đá là món quà vui. Tuy nhiên một số người kiêng cây gai, người lớn tuổi càng hay để ý; nếu không chắc người nhận nghĩ sao, chọn sen đá không gai hoặc cây thuỷ canh nhỏ.
Không biết mệnh người nhận thì chọn màu chậu nào?
Chọn màu trung tính như trắng ngà, be, gỗ nhạt, xám nhẹ, đi với cây lá xanh. Những màu này dễ hợp nội thất và theo quan niệm không đối nghịch rõ rệt với mệnh nào. Nếu muốn, có thể hỏi năm sinh qua người quen chung.
Tặng cây ngày Tết nên tặng trước hay sau Tết?
Thường tặng trong những ngày cuối năm, từ khoảng hai mươi tháng Chạp đến trước giao thừa, để gia chủ kịp bày biện. Tặng sau Tết thì chọn cây sống lâu, không phải hoa Tết theo mùa, như lan, kim tiền, vạn lộc.
Cây quà tặng bị chết thì có kiêng gì không?
Không có tập quán nào bắt phải làm gì. Cây chết thường do sai chỗ đặt hoặc tưới quá tay. Người nhận chỉ cần bỏ cây, có thể giữ lại chậu đẹp để trồng cây khác hợp chỗ hơn.